ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΠΕΡΙ ΚΑΥΣΕΩΣ ΝΕΚΡΩΝ ΠΑΥΛΟΣ ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΩΤΑΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΒΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΖΑΝΗΣ
Προς τον ευσεβή κλήρο και τον ευλαβή και φιλάγιον λαόν της καθ’ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως.
Αγαπητά πνευματικά μου παιδιά,
Με την ευκαιρία που μας δίνει η σημερινή Κυριακή, κατά την οποία εορτάζεται η Ορθοδοξία, θα προσπαθήσουμε με συνοχή καρδίας να μεταφέρουμε στις αγαθές καρδιές σας και στον κατά Χριστόν νούν σας, λίγες θεολογικές πνευματικές και αγιογραφικές σκέψεις σχετικά με το θέμα της καύσεως των νεκρών.
Για να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε αυτό το επίκαιρο θέμα, πρέπει να δούμε τι είναι ο άνθρωπος. Την σπουδαιότητα και το μεγαλείο του ανθρώπου έναντι της υπόλοιπης κτίσεως, σημειώνει εμφατικώς η Παλαιά Διαθήκη. Ο Θεός δημιούργησε διά του λόγου Του, «είπε και εγένετο», σε πέντε ημέρες τα πάντα, πρώτα τον ουρανό, την γη και τα δισεκατομμύρια των αστέρων και στη συνέχεια τα φυτά, τα ζώα, πτηνά, ερπετά και όλο τον άλογο κόσμο. Την έκτη ημέρα δημιούργησε τον άνθρωπο, όχι με τον λόγο Του, αλλά με την συμμετοχή του Υιού και Λόγου Του και του Αγίου Πνεύματος. Όλη η Αγία Τριάδα δημιουργός στον άνθρωπο, όπως αναφέρεται στο βιβλίο της Γενέσεως: «ας φτιάξουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα την δική μας και την ομοίωση. Ας είναι άρχοντες και κύριοι στης θάλασσας τα ψάρια, στου ουρανού τα πουλιά και σε όσα κινούνται επάνω στην γη» (Γεν. 1, 26-27).
Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματικό ον, και ψυχή και σώμα, αποτυπωμένο πάνω σε αυτά η εικόνα του Θεού. Πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα εάν ο άνθρωπος συνειδητοποιούσε ότι είναι εικόνα του Θεού και προέκταση της πανσοφίας Του, με προορισμό να γίνει άγιος! Ο άνθρωπος είναι «θεός κεκελευσμένος» σημειώνει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. Έχει, δηλαδή, διαταχθεί να γίνει θεός, σύμφωνα με την εντολή που μας έδωσε ο Θεός: «άγιοι γίνεσθε ότι άγιος ειμί» (Α’ Πέτρ. 1, 16).
Ο άνθρωπος στην πραγματικότητα είναι αυτό που θα είναι μετά την Δευτέρα Παρουσία, καθώς η πλήρης δόξα του τότε θα φανερωθεί. Γι’ αυτό και ομολογεί υπερήφανα από τώρα ότι «προσδοκά ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος» στην Βασιλεία του Θεού, όπου ο καθένας θα βλέπει ένδοξο και θα απολαμβάνει θεωμένο το σώμα του.
Αντίθετα, ο σημερινός άνθρωπος και διάφοροι σύλλογοι και σωματεία φωνάζουν και κομπάζουν πως «είναι δικό μου το σώμα», «το σώμα μού ανήκει». Ακολουθούν τον σοφιστή του 6ου π.Χ. αιώνα Πρωταγόρα τον Αβδηρίτη ο οποίος είπε «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος», δηλαδή δεν υπάρχει τίποτε ανώτερο από τον άνθρωπο, αυτός δημιούργησε τα πάντα. Τον ακολούθησαν στην συνέχεια οι Γάλλοι με τον Γαλλικό Διαφωτισμό. Αδελφοί μου, δεν μας ανήκει ούτε το σώμα, ούτε η ψυχή, καθώς δεν τα δημιουργήσαμε εμείς. Είμαστε διαχειριστές του σώματος και της ψυχής. Ιδιοκτήτης είναι ο Θεός και ο Απόστολος Παύλος μας καλεί να δοξάσουμε «τον Θεόν εν τω σώματι και εν τω πνεύματι υμών, άτινά εστι του Θεού» (Α’ Κορ. στ’ 19).
Το σώμα κάθε χριστιανού αποτελεί κατά τον Απόστολο Παύλο «Ναό του εν ημίν Αγίου Πνεύματος», βαπτισμένο στην Αγία Κολυμβήθρα, μυρωμένο με το Άγιο Μύρο, χρισμένο με το έλαιον του Ευχελαίου, αγιασμένο με το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου μας, με το οποίο και προσμείχθηκε. Πώς θα καταφρονήσουμε λοιπόν, αδελφοί μου, πώς θα κάψουμε αυτό το σώμα, που κουβάλησε κάποτε μέσα του τον Χριστό, που ακτινοβόλησε κάποτε με την χάρη του Αγίου Πνεύματος;
Είναι και αυτό μόδα της εποχής μας. Ούτε κηδείες, ούτε κόλυβα, ούτε τάφοι, ούτε κεριά. Και ερωτούμε: «όταν ο Κύριος και Σωτήρας μας πέθανε πάνω στον Σταυρό ως άνθρωπος, δεν τάφηκε;» Έχουμε ολόσωμους αγίους που θαυματουργούν και αγιάζουν, έχουμε άγια λείψανα που θαυματουργούν και μυροβλύζουν. «Με ποιό δικαίωμα, λοιπόν, ταπεινώνουμε, ταλαιπωρούμε και εξαφανίζουμε το σώμα, αφού είναι ιερό και άγιο;» Και το σώμα μας είναι ιερό και άγιο, γιατί ο Χριστός το προσέλαβε, το ντύθηκε και το αγίασε, και θεοποιημένο το ανέλαβε στους ουρανούς. «Με ποιό δικαίωμα, λοιπόν, το ρίχνουμε στην πυρά και συντρίβουμε τα οστά με το μίξερ;» Ένα θέαμα τω όντι ύβρεως και προσβολής για τον άνθρωπο. Στον Εθνικό μας Ύμνο, τα κόκκαλα των εθνικών μας ηρώων χαρακτηρίζονται «ιερά». «Απ’ τα κόκκαλα», λοιπόν, «των Ελλήνων τα ιερά» βγάλαμε την ελευθερία μας ως Έθνος.
Η ταφή, αδελφοί μου, είναι σπορά. Όπως ένας σπόρος μπαίνει στο χώμα για να πεθάνει ως σπόρος και να αναγεννηθεί ως φυτό, έτσι και το σώμα του νεκρού τοποθετείται στην γη διά της ταφής με την ελπίδα της μελλοντικής αναστάσεως. Το ανθρώπινο σώμα, λέει ο Απόστολος Παύλος, «σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία· σπείρεται εν ατιμία, εγείρεται εν δόξη· σπείρεται εν ασθενεία, εγείρεται εν δυνάμει· σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται σώμα πνευματικόν» (Α’ Κορ. 15, 42-44).
Καίμε ό,τι θέλουμε να εξαφανίσουμε και να το αφανίσουμε από την μνήμη και από την πραγματικότητα. Η λέξη «κηδεία» (από το ρήμα κήδομαι που σημαίνει φροντίζω), φανερώνει την περιποίηση του νεκρού σώματος ακριβώς γιατί δεν είναι πτώμα αλλά ιερό λείψανο που το πλένουμε, το φροντίζουμε, το στολίζουμε, ντύνοντάς το με τα καλύτερα ρούχα, ακριβώς γιατί προσμένει την Ανάσταση και του σώματος, προσμένει την συνάντηση με τον Παλαιό των ημερών στην Βασιλεία του Θεού.
Αδέλφια μου και πνευματικά μου παιδιά, Σήμερα, Κυριακή της Ορθοδοξίας, που εορτάζουμε την αναστήλωση των Ιερών Εικόνων, του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων μας, εορτάζεται και η αναστήλωση της εικόνας του Θεού, του ανθρώπου. Οι αιώνες περνούν. Η Εκκλησία μπορεί να διώκεται, να υβρίζεται, να βλασφημείται, να αμφισβητείται, όμως πορεύεται, διότι «ζη Κύριος ο Θεός». Κρατήστε στον νού και στην καρδιά σας την Αλήθεια: και αλήθεια είναι ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, ο Οποίος μας τονίζει ότι «εγώ ειμί Κύριος ο Θεός, έμπροσθέν μου ουκ εγένετο άλλος Θεός και μετ’ εμέ ουκ έσται» και μας διαβεβαιώνει πως «εγώ ειμί η αλήθεια και η ζωή», αλλά και ο αγιασμός και ο φωτισμός μας. Αμήν.
Με πατρικές ευχές, † Ο ΣΕΡΒΙΩΝ & ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΥΛΟΣ
