Μεγάλη Σαρακοστή 2026: Το Χρώμα, οι Ήχοι και το Τυπικό της Μετάνοιας

 

Η Μεγάλη Σαρακοστή (23 Φεβρουαρίου – 12 Απριλίου 2026) δεν είναι μόνο μια περίοδος νηστείας, αλλά μια ολική αλλαγή στην ατμόσφαιρα της ζωής μας. Αν μπείτε σε έναν ναό αυτές τις ημέρες, θα νιώσετε αμέσως τη διαφορά.

Ο Στολισμός και τα Χρώματα της Σαρακοστής

Η Εκκλησία "φοράει" το πένθος της μετάνοιας, που όμως είναι μία «χαρμολύπη».

Τα Άμφια: Οι ιερείς αποθέτουν τα λαμπρά χρυσά και λευκά άμφια. Τις καθημερινές και στις κατανυκτικές ακολουθίες φορούν βαθύ πορφυρά, βυσσινί ή μαύρα άμφια, συμβολίζοντας τη συντριβή και τη θλίψη για τις αμαρτίες.

Ο Ναός: Τα καλύμματα της Αγίας Τράπεζας και τα παραπετάσματα της Ωραίας Πύλης αλλάζουν επίσης σε σκούρα χρώματα. Τα φώτα είναι λιγοστά, τα κεριά χαμηλωμένα και ο στολισμός λιτός, χωρίς περιττά στοιχεία, για να διευκολύνεται η εσωτερική περισυλλογή.

Οι 5 Κυριακές με τη Λειτουργία του Μ. Βασιλείου

Τις Κυριακές (Ορθοδοξίας, Γρηγορίου Παλαμά κ.λπ.), το κλίμα "γλυκαίνει" λίγο. Τελείται η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, όπου ο ιερέας διαβάζει τις μεγάλες ευχές μπροστά στην Αγία Τράπεζα, ενώ ψάλλεται το επιβλητικό «Επί Σοι Χαίρει».

Το Καθημερινό Πρόγραμμα

Μέγα Απόδειπνο: Κάθε βράδυ (Δευτέρα-Πέμπτη) με το "Κύριε των Δυνάμεων".

Προηγιασμένες: Τετάρτη και Παρασκευή, οι μοναδικές ευκαιρίες για Κοινωνία μεσοβδόμαδα.

Χαιρετισμοί: Κάθε Παρασκευή, η Παναγία γίνεται το στήριγμά μας.

Καλή δύναμη σε αυτό το ταξίδι προς το Φως της Ανάστασης!

ΠΩΣ ΦΕΥΓΕΙ Η ΑΜΑΡΤΙΑ;

 

Με την Εξομολόγηση.

Η εξομολόγηση είναι κάθαρση της συνείδησης από τα νεκρά έργα και ανακούφιση της ψυχής με  την άφεση των αμαρτιών  που επακολουθεί  αυτής. Ύστερα  από   την άφεση αυτή  όλα πλέον είναι σαν να μη έχουν γίνει.

Μακάρι βέβαια να μη είχαν γίνει, αλλά αφού έχουν γίνει, τι να γίνει; Είθε να μη ξαναγίνει ό, τι έχει γίνει. Αλλά και, αν ξαναγίνει, γιατί οπωσδήποτε  πάλι κάτι στραβό θα γίνει,  η εξομολόγηση είναι επαναλαμβανόμενο Μυστήριο και έτσι τελικά η αμαρτία όρθια δε θα μείνει. Το λέει και ο Απόστολος Παύλος, « αμαρτία γαρ υμών ου κυριεύσει· ου γαρ εστε υπό νόμον, αλλ᾿ υπό χάριν »( Ρω. στ’, 14).

Και προς αποφυγήν τυχόν παρεξηγήσεως. Άλλο είναι το να πει κανείς σε κάποιον, σε συγχωρώ γι’ αυτό που μου έκανες και μου ζητάς συγνώμη, και άλλο το να πει, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου.

Το πρώτο είναι διαπροσωπικό και μπορεί να το λέει ο ένας   στον άλλον, το δεύτερο όμως μπορεί να το λέει μόνο ο Πνευματικός στο Μυστήριο της Εξομολογήσεως. 

Ο Κύριος είπε, « εξουσίαν έχει ο υιός του ανθρώπου  επί της γης αφιέναι αμαρτίας » ( Ματ. θ’, 6). Αυτός είναι τον Οποίον έδειξε ο Πρόδρομός με τα εξής λόγια, «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου» (Ιω. α΄, 29).

Ωραίο έργο λοιπόν για κάθε πιστό η Εξομολόγηση.  Ποιος θα πει όχι; Μόνο ο διάβολος που τη διαβάλει και την παρεμποδίζει.

Ιωάννης Χ. Δήμος  πτχ. Θεολ. & Φιλοσ. Πανεπιστημίου Αθηνών. 

ΑΜΑΡΤΙΑ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ

 

Είναι γνωστό ότι, όταν ένας ευσυνείδητος χριστιανός αισθανθεί ότι έκανε κάποια αμαρτία, μπορεί να απαλλαγεί από αυτή με τη συγχωρητική ευχή που θα του διαβάσει ο Πνευματικός.

Αν όμως μία αμαρτία έχει ως αιτία κάποιο πάθος, δε σημαίνει ότι μαζί με την αμαρτία αυτή που συγχωρήθηκε με την ευχή του Πνευματικού, εξαλείφτηκε και έφυγε και το πάθος, και ότι ο άνθρωπος πλέον έγινε απαθής.  

Έτσι, δεν αποκλείεται ο άνθρωπος να κάνει πάλι το ίδιο αμάρτημα, εξ αιτίας αυτού του πάθους που έχει. Και βέβαια εδώ δε θα εκθέσουμε τρόπους για την εξάλειψη των παθών τα οποία είναι πολλά και διάφορα.

Εδώ ας αναφέρουμε μόνο ότι ένα πάθος, ναι μεν δε φεύγει αμέσως όπως φεύγει η αμαρτία με την ευχή του Πνευματικού, αλλά οπωσδήποτε εξασθενεί, έστω και λίγο­ λίγο, όταν ο αγωνιζόμενος χριστιανός χρησιμοποιεί τα κατάλληλα πνευματικά όπλα. Για τη σταδιακή αυτή εξασθένηση των παθών, ας αναφέρουμε το παρακάτω, αν και δεν θα έχει γίνει έτσι ακριβώς.  

Τα παλαιά τα χρόνια, ένας καλοπροαίρετος άνθρωπος είχε το πάθος να κλέβει ζώα. Όταν συνάντησε έναν Πνευματικό και του εξομολογήθηκε μαζί με τις αμαρτίες του και  αυτό το πάθος που είχε, εκείνος τον βοήθησε να το κόψει λίγο λίγο, γιατί κατάλαβε ότι δε θα το έκοβε αμέσως. Πριν φύγει λοιπόν του είπε, σε παρακαλώ θα μου κάνεις τη χάρη από εδώ και πέρα να μη κλέβεις μεγάλα ζώα π.χ. βόδια;  Δεν του είπε βέβαια να κλέβει τα άλλα. Ναι του είπε εκείνος. Αυτό είναι εύκολο.

 Κάθε φορά που πήγαινε να εξομολογηθεί του ζητούσε να μη κλέβει και κάποια άλλα από τα μεγάλα ζώα  ώσπου με τον τρόπο αυτό του τα μείωσέ κατά μέγεθος.   Έτσι μια μέρα  που πήγε να εξομολογηθεί, με μεγάλη χαρά του είπε πάτερ, τώρα μου έμειναν μόνο οι κότες.

 Ιάννης Χ. Δήμος  πτχ. Θεολ. & Φιλοσ. Πανεπιστημίου Αθηνών. 

ΕΙΡΗΝΕΥΕΤΕ

 Για να ειρηνεύει ο άνθρωπος είναι ανάγκη να έχει την ειρήνη του Θεού, αφού ο Θεός είναι  ο Θεός της ειρήνης. Ο Απόστολος Παύλος γράφει, «Λοιπόν, ἀδελφοί, χαίρετε, καταρτίζεσθε, παρακαλεῖσθε, τὸ αὐτὸ φρονεῖτε, εἰρηνεύετε, καὶ ὁ Θεὸς τῆς ἀγάπης καὶ εἰρήνης ἔσται μεθ’ ὑμῶν.»(  Β΄ Κορ. ιγ’, 11).

Η ειρήνη, όπως είναι γνωστό, είναι δώρο του Θεού. Στην Παλαιά Διαθήκη ο Χριστός προφητεύεται  ως Άρχων ειρήνης και στην Καινή εμφανίζεται ως χορηγός αυτής.

Ο Ίδιος είπε.: «Ειρήνην αφίημι υμίν, ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν» (Ιω. ιδ’, 27). Μακαρίζει δε αυτούς που αγωνίζονται για την ειρήνη με το γνωστό μακαρισμό, «μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται».( Ματ. ε’, 9).

 Ο δε Παύλος συνιστά  στους χριστιανούς να επιδιώκουν την ειρήνη. «Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον,  ».( Εβρ. ιβ’, 14).   Αλλά και η Εκκλησία στη λατρεία της χρησιμοποιεί ποικιλοτρόπως την λέξη ειρήνη.

Η εικόνα της εσωτερικής ζωής του ανθρώπου   συγγενεύει κατά πολύ προς την εικόνα της θάλασσας η οποία συχνά μεν είναι ήμερη, αλλά πολλές φορές οργίζεται με το να ορθώνει απειλητικά τα κύματα της. Έτσι και η ανθρώπινη ψυχή, άλλοτε μεν γαληνεύει και ηρεμεί, άλλοτε δε ξεσπά μέσα της λαίλαπα που απειλεί να πνίξει, τον άνθρωπο.

Η κυριότερη αιτία αυτής της εσωτερικής αναταραχής είναι η αμαρτία η οποία μοιάζει με ογκόλιθο που ρίπτεται μέσα στην ήρεμη δεξαμενή της ψυχής και έτσι επέρχεται η ταραχή. Η ψυχοσωματική οντότητα του ανθρώπου δοκιμάζει τότε μεγάλη δυσφορία, στενοχώρια, νευρική υπερένταση και ενοχές.

Η παραπάνω λοιπόν προτροπή του Παύλου, «εἰρηνεύετε»  δεν είναι αμελητέα αλλά άξια πάσης προσοχής.   

Ιάννης Χ. Δήμος  πτχ. Θεολ. & Φιλοσ. Πανεπιστημίου Αθηνών.